Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: ZOOLOGIA →

Ryby (Pisces)

Liczba gatunków: ok. 31000 (w Polsce: 120)

RYBY - zwierzęta wyłącznie wodne - morskie lub słodkowodne. Cechuje je zmiennocieplność (dostosowywanie temperatury ciała do temperatury otoczenia) i opływowy kształt ciała, będący przystosowaniem do ruchu w wodzie.
Skóra jest zazwyczaj pokryta łuskami (wytwory skóry właściwej) i zawiera liczne gruczoły produkujące śluz. Charakterystyczna dla ryb jest tzw. linia naboczna, ciągnąca się po bokach ciała od skrzel po ogon. Dzięki obecnym w niej receptorom ciśnienia, ryba może orientować się w swoim położeniu względem obiektów w wodzie (nawet w ciemności).

Większość ryb kostnoszkieletowych posiada też wypełniony gazami pęcherz pławny, pełniący funkcję narządu hydrostatycznego (reguluje głębokość zanurzenia). Jest on pozostałością po płucach, które występowały u przodków ryb. Dowodem na to jest fakt, że jest on u niektórych ryb połączony z przełykiem, a także to, że u ryb dwudysznych nadal pełni funkcje oddechową (płuca).

Szkielet ryb może być zbudowany z chrząstki lub być w mniejszym lub większym stopniu skostniały. Składa się z czaszki, kręgosłupa, żeber, kości pasa barkowego i miednicowego oraz kości płetw. Pas barkowy ma połączenie z czaszką (jest to możliwe, bo głowa ma sztywne, nieruchome połączenie z tułowiem), a pas miednicowy jest niepołączony z kręgosłupem.
Płetwy u ryb dzielimy na parzyste: piersiowe (będące odpowiednikiem kończyn przednich), brzuszne (będące odpowiednikiem kończyn tylnych) oraz na pojedyncze: odbytową, ogonową i grzbietową. Służą one rybie do poruszania się i do utrzymania prawidłowej pozycji w wodzie.

Układ pokarmowy ryb dzielimy na: otwór gębowy (często z zębami), gardziel, przełyk, żołądek, dwunastnicę (uchodzą do niej przewody trzustki i wątroby), jelito cienkie, jelito grube i otwór odbytowy.
Układ oddechowy to skrzela, które obmywa woda, przedostająca się z gardzieli szczelinami skrzelowymi. Część tlenu pobierana jest przez skórę.
Układ krwionośny jest zamknięty i składa się tylko z jednego obiegu. Serce ma trzy części: zatoka żylna, przedsionek, komora (u ryb chrzęstnoszkieletowych występuje dodatkowo stożek tętniczy). Krew odtleniona przepływa z tkanek do zatoki żylnej, która to wpompowuje ją do przedsionka. Z przedsionka krew przechodzi do komory, by potem wypłynąć w kierunku skrzeli. W skrzelach krew zostaje natleniona i stamtąd płynie tętnicami do tkanek ciała. Obieg się zamyka.
Układ nerwowy ryb składa się z ułożonych liniowo: płatów węchowych, śródmózgowia, móżdżku, rdzenia przedłużonego i rdzenia kręgowego. Z mózgu wychodzi 10 par nerwów czaszkowych, a z rdzenia kręgowego - nerwy obwodowe. Brak wyróżnionych półkul mózgu i kory mózgowej.
Układ wydalniczy stanowią: nerki (tzw. przednercza lub śródnercza), moczowody i pęcherz moczowy. Część produktów metabolizmu wydalana jest przez skrzela. Usuwanym z organizmu produktem przemiany azotowej jest amoniak.

Ryby są zazwyczaj rozdzielnopłciowe. Czasami zdarza się obojnactwo (u większości gatunków z rodziny strzępielowatych) i dzieworództwo (u karasia srebrzystego).
Gatunki jajorodne cechuje zapłodnienie zewnętrzne (samiec oblewa złożoną ikrę nasieniem), a gatunki jajożyworodne - zapłodnienie wewnętrzne, poprzedzone kopulacją.

Wśród ryb wyróżniamy 4 główne podgromady:
  • Spodouste - ryby o chrzęstnym szkielecie. Otwór gębowy położony jest na spodniej stronie ciała. Płetwa ogonowa jest asymetryczna (górna część większa od dolnej), a płetwy piersiowe ustawione są poziomo. Szczeliny skrzelowe są nagie (bez pokrywy skrzelowej). Brak pęcherza pławnego.
    Przedstawiciele: rekiny, płaszczki.
  • Kostnopromieniste - dzielimy je na 2 rzędy:
    • Kostołuskie - mają kostne, rombowate łuski (ganoidalne). Szkielet skostniały tylko częściowo. Pysk wydłużony, a otwór gębowy położony jest na spodniej stronie ciała. Płetwa ogonowa jest asymetryczna (górna część większa od dolnej). Pęcherz pławny występuje i ma połączenie z przełykiem. Do tego rzędu wliczamy jesiotry.
    • Kostnoszkieletowe - ciało pokryte elastycznymi łuskami. Szkielet całkowicie skostaniały. Płetwa ogonowa symetryczna. Pęcherz pławny zwykle niepołączony z przełykiem. Między mięśniami występują skostnienia (tzw. ości). Do tego rzędu wliczamy 95% ryb.
      Przedstawiciele: śledź, szprot, troć, łosoś szlachetny, pstrąg tęczowy, lin, karaś, leszcz, szczupak, okoń, karp, sum pospolity, dorsz, sola, ciernik, itd.
  • Dwudyszne - ryby słodkowodne (tylko 6 gat.), żyjące w zbiornikach zamulonych lub okresowo wysychających. Szkielet w większości chrzęstny. Skrzela częściowo zredukowane. W niesprzyjających warunkach otaczają się kokonem ze śluzu i oddychają płucami (jest to odpowiednik pęcherza pławnego, połączonego z przełykiem).
    Przedstawiciele: rogoząb, płazak, prapłetwiec abisyński
  • Trzonopłetwe - podgromada reprezentowana obecnie przez 2 morskie gatunki z rodzaju Latimeria. Płuca przekształcone w zbiorniki tłuszczu. Na uwagę zasługuje budowa płetw parzystych, które niosą zaczątki kończyn kręgowca lądowego. Od jednego z wymarłych gatunków ryb trzonopłetwych wyewoluował przodek wszystkich płazów.
    Przedstawiciele: latimeria chalumnae, latimeria menadoensis
← Poprzednia  Następna →
 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski