Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: ZOOLOGIA →

Wije (Myriapoda)
Owady (Insecta)


Liczba gatunków: Wije - ok. 53000, Owady - ok. 1 000 000

WIJE - gromada zwierząt lądowych o podługowatym, segmentowanym ciele. Wyróżniamy w nim głowę i korpus niezróżnicowany na tułów i odwłok. Liczba segmentów waha się od 10-180, a z każdego z nich (z wyjątkiem ostatniego) wyrasta jedna lub dwie pary segmentowanych odnóży ze stawami.
Układ oddechowy wijów to system coraz drobniej rozgałęziających się, chitynowych rurek, tzw. tchawek. Ujście tchawki na zewnątrz ciała to tzw. przetchlinka.
Układ krwionośny jest otwarty, słabo rozwinięty. Nie przenosi tlenu. Układ wydalniczy stanowi jedna lub dwie pary cewek Malpighiego uchodzących do jelita.
Układ nerwowy składa się z parzystego zwoju nadprzełykowego, obrączki okołoprzełykowej i z parzystego łańcucha zwojów brzusznych.
Wije są rozdzielnopłciowe i jajorodne. Rozwój jest prosty lub z anamorfozą (larwa jest podobna do osobnika dorosłego, ale ma mniejszą liczbę segmentów).

Dwie najważniejsze podgromady wijów to:

Pareczniki - na prawie każdym segmencie ciała 1 para odnóży, zwykle drapieżniki, przykład gatunku: wij drewniak
Dwuparce - na prawie każdym segmencie ciała 2 pary odnóży, zwykle roślinożerne lub saprofagi, przykład gatunku: krocionóg piaskowy

Wedle współczesnych badań, wije są grupą sztuczną, czyli zawierającą organizmy, które nie są ze sobą najbliżej spokrewnione (np. dwuparce są bliżej spokrewnione z owadami, niż z parecznikami).

OWADY - najliczniejsza w gatunki gromada zwierząt. Są to organizmy zdecydowanie lądowe, w większości potrafiące latać.
Charakterystyczne cechy: ciało składa się z głowy z parą czułków, tułowia i odwłoka. Narządy gębowe różnych typów: gryzący, gryząco-liżący, ssący, kłująco-ssący i liżący. Tułów ma 3 segmenty; z każdego z nich wyrasta para odnóży krocznych. Na drugim i trzecim segmencie tułowia znajdują się przyczepy par skrzydeł. Odwłok ma zmienną liczbę segmentów.
U niektórych owadów skrzydła nie występują (szczeciogonki), a u jeszcze innych - zanikły w toku ewolucji (wszy, pchły). U muchówek druga para skrzydeł została przekształcona w tzw. przezmianki, które pełnią rolę narządu równowagi.

Podobnie jak u wijów, układ oddechowy owadów stanowi system tchawek, a zatem ich otwarty układ krwionośny nie musi przenosić tlenu. Układ wydalniczy to cewki Malpighiego (wydalanym produktem przemiany azotowej jest kwas moczowy).
Owady są rozdzielnopłciowe, rozwój przebiega z przeobrażeniem niezupełnym (hemimetabolia) lub zupełnym (holometabolia). W przypadku hemimetabolii, larwa przypomina postać dorosłą (imago) i nie występuje stadium poczwarki. Owady holometaboliczne mają larwy bardzo różniące się sposobem życia i wyglądem od osobników dorosłych. Larwa przepoczwarza się w imago.
Przeobrażenie niezupełne występuje m.in. u wszy, ważek, pluskiew i karaluchów. Przeobrażenie zupełne stwierdza się np. u motyli, muchówek i błonkówek.

Owady dzielimy na 14 głównych rzędów:
  • Szczeciogonki - np. rybik cukrowy
  • Ważki - np. świtezianka dziewica, husarz władca
  • Jętki - np. jętka pospolita
  • Karaczany - np. karaluch, prusak
  • Modliszki - np. modliszka zwyczajna
  • Prostoskrzydłe - np. pasikonik zielony, łatczyn brodawnik, turkuć podjadek
  • Wszy - np. wesz głowowa, wesz łonowa
  • Pchły - np. pchła ludzka, pchła psia
  • Pluskwiaki równoskrzydłe - np. mszyce
  • Pluskwiaki różnoskrzydłe - np. kowal dwuplamek, odorek jednobarwek, strojnica baldaszkówka
  • Motyle - np. rusałka admirał, bielinek kapustnik, listkowiec cytrynek
  • Muchówki - np. mucha domowa, komary
strojnica baldaszkówka 
Strojnica baldaszkówka
 rusałka admirał
Rusałka admirał
trzmiel ziemny 
Trzmiel ziemny
 biedronka siedmiokropka
Biedronka siedmiokropka
  • Błonkówki - np. pszczoła miodna, osa pospolita, trzmiel ziemny, mrówki
  • Chrząszcze - najliczniejszy w gatunki rząd zwierząt (300 000 gat.), np. chrabąszcz majowy, biedronki, kornik drukarz, jelonek rogacz, stonka ziemniaczana
← Poprzednia  Następna →
 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski