Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOLOGIA MOLEKULARNA →

Apoptoza

Apoptoza to zjawisko samozniszczenia niektórych komórek w organizmie wielokomórkowym w odpowiedzi na działanie czynników zewnętrznych. Zawsze ma ono istotną przyczynę. Komórki nie są bowiem usuwane bez powodu.

Dzieje się to na skutek działania bodźców destrukcyjnych (np. skóra łuszczy się po nadmiernym opalaniu się), działania limfocytów T cytotoksycznych układu immunologicznego (usuwanie komórek zarażonych wirusem lub komórek nowotworowych) lub w wyniku działania bodźców rozwojowych (np. tworzenie przerw między palcami lub szczeliny między powiekami u płodu).

Rozróżniamy 2 typy apoptozy:

ZEWNĘTRZNA - indukowana przez ligand działający na receptor osadzony w błonie komórkowej. Przykładami takich receptorów są: Fas, TRAILR i receptor czynnika martwicy nowotworu (TNFR).
Działają one poprzez aktywację enzymu - kaspazy-8 wewnątrz komórki. Ta uruchamia kaskadę aktywacji kaspazy-3, kaspazy-6 i kaspazy-7. Kończy się ona degradacją otoczki jądra komórkowego, cytoszkieletu i aktywacją enzymów tnących DNA. Komórka kończy żywot. Z tego mechanizmu korzystają np. limfocyty T cytotoksyczne.

WEWNĘTRZNA - indukowana przez poważne uszkodzenia DNA. Aktywują one białko p53, które uaktywnia białko Bax. Z pomocą białek Bid i Bim tworzy ono wyrwy w zewnętrznej błonie mitochondrium, przez które wyciekają do cytoplazmy: cytochrom c i prokaspaza-9. Łączą się one z białkiem Apaf-1, by utworzyć apoptosom. Dzięki niemu następuje aktywacja prokaspazy-9 do kaspazy-9. Ta ostatnia aktywuje znaną już kaskadę kaspaz 3,6 i 7.
Ten mechanizm uruchamiany jest przez bodźce silnie stresujące (nadmierna dawka UV, wysoki poziom utleniaczy). Wykorzystywany jest on też w chemioterapii. Substancje podawane uszkadzają DNA komórki nowotworu.

Zdarza się, że komórki nowotworowe są do tego stopnia zmienione przez mutacje, że nie mają prawidłowo działającej drogi wewnętrznej apoptozy. To zjawisko odpowiedzialne jest za niektóre typy oporności na chemioterapię, a nawet za dalszy rozwój nowotworu, gdyż chemioterapia wprowadza dodatkowe zmiany w DNA.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski