Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Witaminy
(rozpuszczalne w wodzie)


Witaminy to związki organiczne o specyficznych i bardzo różnych typach budowy, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego, ale nie są przezeń produkowane i muszą być dostarczane z pożywieniem.
Warto tu nadmienić, że nazwa: "witamina" została ukuta w 1912 roku przez polskiego biochemika - Kazimierza Funka.
Witaminy dzielimy na rozpuszczalne w wodzie i rozpuszczalne w tłuszczach. Do pierwszej grupy (omawianej w tym artykule) należą witaminy grupy B oraz witaminy: C, H i M, a do drugiej - witaminy: A, D, E i K.

WITAMINA B1 (tiamina) - w organizmie człowieka przekształcana jest do formy aktywnej - pirofosforanu tiaminy. Związek ten jest integralnym składnikiem enzymów przeprowadzających reakcje dekarboksylacji oksydacyjnej α-ketokwasów i transketolacji w cyklu pentozofosforanów.
W przypadku niedoboru witaminy B1 rozwija się choroba beri-beri, której objawami są: wyczerpanie, drżenie i osłabienie mięśni, brak apetytu, obrzęki kończyn i niewydolność krążeniowa.

tiamina

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy B1 są: nierafinowane ziarna zbóż, drożdże, wieprzowina, groch, fasola, mleko, orzechy i ryby.

WITAMINA B2 (ryboflawina) - w organizmie człowieka powstają z niej aktywne formy: FMN i FAD, które są nieodzowną częścią kilku enzymów z grupy oksydoreduktaz (oksydaz i dehydrogenaz).
Objawami jej niedoboru są: zapalenie kącików ust, pękanie i złuszczanie się warg, zapalenie języka, łojotok, światłowstręt i pogorszenie ostrości wzroku.

ryboflawina

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy B2 są: drożdże, wątroba, nerki, chude sery, grzyby, ryby, jaja, mleko, fasola i groch.

WITAMINA B3 (niacyna) - zwana również witaminą PP, jest mieszanką dwóch substancji: kwasu nikotynowego i nikotynamidu. W organizmie ludzkim powstają z nich aktywne formy: NAD+ i NADP+, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania wielu enzymów z grupy dehydrogenaz i reduktaz.
W przypadku niedoboru witaminy B3 obserwujemy objawy choroby o nazwie "pelagra". Są to: osłabienie, utrata wagi, zaburzenia trawienia, zapalenie skóry, depresja i zaniki pamięci.

niacyna

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy B3 są: drożdże, wątroba, serca, drób, ryby, ser, orzechy, fasola i groch. U ludzi, którzy spożywają duże ilości kukurydzy lub sorgo obserwuje się objawy niedoboru niacyny.

WITAMINA B5 (kwas pantotenowy i pochodne) - w organizmie człowieka zostaje przekształcony do postaci aktywnej - acetylokoenzymu A (CoA-SH). Substancja ta bierze aktywny udział w reakcjach cyklu Krebsa, syntezy cholesterolu i syntezy kwasów tłuszczowych.
Objawy niedoboru obserwowane są bardzo rzadko, bo witamina B5 występuje w świecie ożywionym powszechnie (stąd jej nazwa: pantotenowy, którą tłumaczyć można jako: "wszechobecny"). Do symptomów niedoboru zaliczamy: trudności z koncentracją, drażliwość, depresję, wypadanie włosów, uczucie pieczenia w nogach, przemęczenie i utratę apetytu.

kwas pantotenowy

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy B5 są: wątroba, otręby, kiełki pszenicy, nierafinowane ziarna zbóż, rośliny strączkowe, ser, orzechy, jajka, ziemniaki, awokado, pomarańcze i banany.

WITAMINA B6 (pirydoksyna, pirydoksal, pirydoksamina) - w postaci aktywnej (ufosforylowanej) wchodzi w skład kilku enzymów ważnych w przemianach aminokwasów (transaminacje), a także związany jest z fosforylazą, która rozkłada glikogen - związek "magazynujący" glukozę.
W przypadku niedoboru witaminy B6 (częstego u alkoholików) obserwujemy następujące objawy: zapalenie nerwów obwodowych, apatię, bezsenność, depresję, drażliwość i stany zapalne skóry.

pirydoksyna

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy B6 są: drożdże, otręby pszenne, mięso, ryby, drób, jajka, mleko, warzywa, orzechy i kiełki pszenicy.

WITAMINA B12 (cyjanokobalamina) - związek o bardzo skomplikowanej strukturze, zawierający jon kobaltu. Produkowany jest wyłącznie przez drobnoustroje. Gra ważną rolę w biosyntezie glukozy i DNA. W wyniku jego niedoboru rozwija się u człowieka niedokrwistość złośliwa. Obserwuje się też inne objawy ze strony układu nerwowego: trudności z równowagą, rozdrażnienie, stany lękowe i depresyjne, kłopoty z pamięcią i drętwienie kończyn.
Dobrymi źródłami witaminy B12 są: wątroba, serca, nerki, ryby, mleko i jaja.

WITAMINA C (kwas askorbinowy) - związek o działaniu antyutleniającym. Poza tym bierze udział w biosyntezie kolagenu, adrenaliny, kwasów żółciowych i sterydów kory nadnerczy.
Charakterystycznym skutkiem niedoboru witaminy C jest choroba: szkorbut (gnilec), objawiająca się obrzękiem dziąseł, chwiejącymi się zębami, krwotokami podskórnymi i osłabieniem mięśni.

kwas askorbinowy

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy C są: owoc dzikiej róży, cytrusy, papryka, jabłka, porzeczki, maliny, jeżyny, szpinak, kapusta, kalafior, brokuły i cebula.

WITAMINA H (biotyna) - związek będący integralną częścią kilku enzymów z grupy karboksylaz, mających istotne znaczenie dla cyklu Krebsa oraz w biosyntezie glukozy i kwasów tłuszczowych.
W przypadku niedoboru witaminy H obserwujemy: depresję, halucynacje, bóle mięśniowe, wypadanie włosów, podwyższony poziom cholesterolu we krwi i zapalenie skóry.
Do niedoboru dochodzi jednak rzadko, bo biotyna syntetyzowana jest przez bakterie jelitowe.

biotyna

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy H są: wątroba, orzechy, drożdże, jaja, grzyby, szpinak, marchew i pomidory.

WITAMINA M (kwas foliowy) - w organizmie ludzkim ulega przekształceniu do formy aktywnej - tetrahydrofolianu. Substancja ta gra ważną role w metabolizmie, bo jest przenośnikiem grup jednowęglowych w biosyntezie aminokwasów - metioniny i glicyny i w biosyntezie DNA.
Objawy niedoboru witaminy M są podobne do tych, które występują przy niedoborze witaminy B12: niedokrwistość, rozdrażnienie, stany lękowe i depresyjne, kłopoty z pamięcią i koncentracją, bezsenność, bóle głowy i kołatanie serca.
Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy M są: warzywa liściaste, pomidory, groch, fasola, orzechy, drożdże, wątroba i jaja.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski