Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Witaminy
(rozpuszczalne w tłuszczach)


Witaminy to związki organiczne o specyficznych i bardzo różnych typach budowy, które są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego, ale nie są przezeń produkowane i muszą być dostarczane z pożywieniem.
Warto tu nadmienić, że nazwa: "witamina" została ukuta w 1912 roku przez polskiego biochemika - Kazimierza Funka.
Witaminy dzielimy na rozpuszczalne w tłuszczach i rozpuszczalne w wodzie. Do pierwszej grupy (omawianej w tym artykule) należą witaminy: A, D, E i K, a do drugiej - witaminy grupy B oraz witaminy: C, H i M.

WITAMINA A (retinol) - już w organizmie ulega przemianom do retinalu i kwasu retinowego. Retinal wchodzi w skład rodopsyny - barwnika występującego w pręcikach siatkówki oka, odpowiedzialnego za widzenie w słabym świetle (w odcieniach szarości). Kwas retinowy bierze udział w syntezie glikoprotein, co ma wpływ na wzrost i różnicowanie się komórek organizmu.
Objawami niedoboru witaminy A są: kurza ślepota (upośledzone widzenie o zmierzchu), wysychanie rogówek i spojówek, suchość skóry, zanikanie nabłonków i łuszczyca.

witamina A

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy A są: marchew, pomidory, jaja, mleko, masło, ser i wątroby zwierząt hodowanych dla mięsa.
Występujący obficie w marchwi beta-karoten (jej pomarańczowy barwnik) zwany jest prowitaminą A. Jest tak dlatego, że organizm potrafi wytworzyć sobie witaminę - retinol ale tylko wtedy, gdy dostarcza się mu w pokarmie prowitaminę - beta-karoten.

WITAMINA D (cholekalcyferol, ergokalcyferol) - obydwie te substancje: witamina D2 (ergokalcyferol) i witamina D3 (cholekalcyferol) mogą być przyjmowane w pokarmie, albo mogą być syntetyzowane z odpowiednich prowitamin przy udziale światła słonecznego. Trzeba tu jednak zaznaczyć, że odmiana D2 powstaje tylko w roślinach, a odmiana D3 - tylko w organizmach zwierzęcych.
Z obydwóch związków organizm ludzki potrafi sobie wyprodukować czynne metabolity (kalcytriole), które grają bardzo ważną rolę w przemianie wapniowej i fosforanowej.
Objawami niedoboru witaminy D są: krzywica (u dzieci), rozmiękanie kości i osteoporoza (u dorosłych).

witamina D

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy D są: tran, oleje rybne, śledzie, sardynki, łosoś, tuńczyk, ser, masło, mleko i wątroby zwierząt hodowanych dla mięsa.

WITAMINA E (tokoferole) - występuje w kilku odmianach (alfa, beta, gamma, delta), z których najwyższą aktywność wykazuje alfa-tokoferol.
Witamina ta jest antyutleniaczem, a więc chroni struktury komórkowe (głównie fosfolipidy błon) przed ich utlenianiem przez wolne rodniki.
Objawy niedoboru witaminy E zdarzają się rzadko i są to: niedokrwistość (u kobiet ciężarnych i noworodków), osłabienie, rozdrażnienie, zaburzenia koncentracji i bezpłodność (u mężczyzn).

witamina E

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy E są: kiełki pszenicy, oleje: słonecznikowy, sojowy i kukurydziany, orzechy, szpinak, brukselka, mleko i jaja.

WITAMINA K (filochinon, menachinony) - nazwa grupy substancji o podobnej budowie. Filochinon (witamina K1) produkowany jest przez rośliny, a menachinony (witamina K2) - przez bakterie jelitowe.
Witamina K jest niezbędna do powstania biologicznie aktywnych czynników krzepnięcia krwi: II, VII, IX i X. Przyczynia się też do regulacji gospodarki wapniowej organizmu.
Jako, że witamina K2 syntetyzowana jest przez bakterie jelitowe, to objawy niedoboru zdarzają się u dorosłych rzadko i mają zwykle związek z wyjałowieniem jelit wskutek zażywania antybiotyków.
Oto te objawy: niska krzepliwość krwi, zwiększona podatność na krwotoki, trudno gojące się rany, upośledzona mineralizacja kości i u noworodków: skaza krwotoczna.

witamina K

Bardzo dobrymi, naturalnymi źródłami witaminy K są: brokuły, szpinak, sałata, kapusta, jaja, jogurt, ser i tran rybi.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski