Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Mikroelementy

Wedle współczesnej wiedzy, organizm człowieka potrzebuje do prawidłowego funkcjonowania 25 pierwiastków chemicznych. Zapotrzebowanie na nie jest jednak różne. Te, które występują w organizmie w dużych ilościach (powyżej 0,1% masy) to tzw. makroelementy, a te potrzebne w ilościach poniżej 0,1% masy – to mikroelementy.

Oto lista 15 mikroelementów, wchodzących w skład organizmu ludzkiego:

MAGNEZ (Mg) – aktywator enzymów z grupy fosfataz i pierwiastek niezbędny do prawidłowego funkcjonowania nerwów. Objawami jego niedoboru są: drgania powiek, zawroty głowy, mrowienie w kończynach, bolesne skurcze łydek i arytmia serca.

ŻELAZO (Fe) – składnik hemoglobiny – czerwonego barwnika krwi, który przenosi tlen do tkanek. Poza tym, wchodzi w skład barwnika oddechowego mięśni – mioglobiny. Jest kofaktorem peroksydaz i katalaz - enzymów, które usuwają z komórek toksyczny nadtlenek wodoru. Niedobór żelaza objawia się anemią czyli zbyt niską zawartością hemoglobiny we krwi. Pojawia się też wtedy bezsenność, ciągłe zmęczenie, zaburzenia pamięci i koncentracji.

CYNK (Zn) – niezbędny w procesach mineralizacji kości i gojenia się ran. Reguluje poziom insuliny we krwi, bierze udział w procesach odpornościowych. Jest składnikiem enzymu: anhydrazy węglanowej, więc ma wkład w utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej krwi. Jest także kofaktorem ważnego enzymu: dehydrogenazy alkoholowej, który bierze udział w metabolizowaniu alkoholu przez organizm. Niedobór cynku prowadzi do cukrzycy, zaniku mięśni, wypadania włosów i zaburzeń w procesie gojenia się ran.

MIEDŹ (Cu) – niezbędna w biosyntezie hemoglobiny. Jest składnikiem dysmutazy nadtlenkowej (enzymu usuwającego nadtlenki), oksydazy cytochromowej (bardzo istotny enzym w oddychaniu tlenowym komórki) i oksydazy askorbinianowej (enzym ważny dla szeregu przemian metabolicznych). Niedobór miedzi powoduje anemię (niedokrwistość).

MANGAN (Mn) – zwiększa przyswajanie miedzi, wchodzi w skład kilku enzymów: dehydrogenazy izocytrynianowej, karboksylazy pirogronianowej, polimerazy DNA i arginazy. Jego niedobór objawia się osłabieniem rozwoju fizycznego, obniżoną płodnością, nerwobólami i deformacjami szkieletu.

MOLIBDEN (Mo) – składnik kilku enzymów z grupy oksydaz: aldehydowej, siarczynowej, hipoksantynowej i ksantynowej. Niedobory molibdenu prowadzą do osłabienia procesu wzrostu, ospałości i szybkiego męczenia się.

CHROM (Cr) – ma współudział w procesie pobierania glukozy z krwi przez komórki oraz obniża poziom złego cholesterolu we krwi. Braki chromu mogą prowadzić do cukrzycy i miażdżycy.

KOBALT (Co) – wchodzi w skład witaminy B12 (cyjanokobalaminy). Jako, że witamina ta bierze udział w biosyntezie kwasów nukleinowych i w wytwarzaniu erytrocytów, to niedobór kobaltu objawia się niedokrwistością i zaburzeniami wzrostu. Obserwuje się też wtedy objawy ze strony układu nerwowego: depresja, lęki, rozdrażnienie i trudności z utrzymaniem równowagi.

KRZEM (Si) – niezbędny składnik wzmacniający w naczyniach krwionośnych, kościach, włosach, paznokciach i skórze. Wzmacnia też układ odpornościowy. Niedobór krzemu objawia się chorobami skóry, wypadaniem włosów i deformacją kości.

BOR (B) – uczestniczy w biosyntezie kwasów nukleinowych. Zapobiega utracie wapnia z kości, pobudza rozrost mięśni. Jego niedobór prowadzi do demineralizacji kości.

SELEN (Se) – składnik peroksydazy glutationowej - ważnego enzymu usuwającego z organizmu toksyczny nadtlenek wodoru. Ma działanie odtruwające przy zatruciach metalami ciężkimi. Jego niedobór zwiększa prawdopodobieństwo zapadnięcia na nowotwór lub miażdżycę.

JOD (I) – składnik tyroksyny i trójjodotyroniny – hormonów tarczycy pobudzających metabolizm organizmu. Konsekwencją niedoboru jodu u dzieci jest niedorozwój umysłowy (kretynizm), a u dorosłych – ogólne osłabienie organizmu.

FLUOR (F) – nieodzowny składnik szkliwa zębów. Braki tego pierwiastka zwiększają podatność na próchnicę.

Wiadomo, że niezbędnymi dla organizmu ludzkiego pierwiastkami, występującymi w niewielkich ilościach, są także: NIKIEL (Ni) i WANAD (V). Niestety, niewiele wiadomo o ich funkcji w komórkach. Jony wanadu prawdopodobnie aktywują enzymy uczestniczące w syntezie ATP – uniwersalnego nośnika energii w komórce.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski