Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Substancje przeciwmiażdżycowe
serce serc
MIAŻDŻYCA – choroba polegająca na odkładaniu się w wewnętrznej stronie tętnic złogów w postaci tak zwanych blaszek miażdżycowych. Składają się one głównie z cholesterolu i jego pochodnych, a także lipidów. Dalsze zwapnienie tych złogów powoduje stwardnienie tętnicy i zwężenie jej światła. Nierówności pojawiające się wewnątrz tętnicy sprzyjają dodatkowo powstawaniu zakrzepów. Jest to wysoce niebezpieczne, bo zatkanie tętnicy prowadzi do zawału lub udaru.
Cholesterol występuje w osoczu w związku z białkami i lipidami. Jego frakcje można zgrubnie podzielić na LDL (tzw. zły cholesterol) i HDL (tzw. dobry cholesterol). Wysoki poziom LDL w osoczu zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy, a wysoki poziom HDL – zmniejsza go. LDL zajmuje się głównie transportem cholesterolu do tkanek, a HDL – odwrotnie – oczyszcza tkanki z cholesterolu i przenosi go do wątroby. Ustalono, że blaszki miażdżycowe pochodzą z utlenionego LDL.

Witamina E (tokoferole, gł. alfa-tokoferol) – ma zdolność rozszerzania naczyń krwionośnych i rozpuszczania skrzepów. Jest przeciwutleniaczem; zapobiega utlenianiu związków tłuszczowych przez rodniki nadtlenkowe, a utlenione związki tłuszczowe są składnikiem blaszki miażdżycowej. W witaminę E obfitują kiełki pszenicy, olej słonecznikowy i sojowy.

witamina E

Selen – jest składnikiem peroksydazy glutationowej – enzymu również usuwającego rodniki nadtlenkowe. W swoim działaniu selen i witamina E uzupełniają się. Zwiększony poziom selenu zmniejsza zapotrzebowanie na witaminę E. Dużo selenu zawierają ziarna kukurydzy i czosnek.
Witamina C (kwas askorbowy) – bierze udział w przemianie cholesterolu do produktów wydalanych z organizmu. Niedobór tej witaminy prowadzi do spichrzania cholesterolu we krwi. U świnek morskich chorych na szkorbut (niedobór witaminy C) obserwowano rozwój miażdżycy naczyń. Witamina C nie znosi następstw niedoboru witaminy E, więc nie można zażywać ich zamiennie; obie są potrzebne. Najwięcej witaminy C występuje w owocach dzikiej róży, dużo jest jej też w papryce, cytrynach i czarnych porzeczkach.
Witamina P - nazwa zbiorcza grupy roślinnych flawonoidów: rutyny czyli rutozydu (będącego składnikiem Rutinoscorbinu), kwercetyny i hesperydyny. Znacznie rozszerzają one naczynia krwionośne, hamują agregację płytek krwi, przeciwdziałając tworzeniu się skrzepów. Ponadto chronią witaminę C przed utlenieniem (dezaktywacją). Witamina P występuje w kwiatach głogu, bzu czarnego i w pestkach grejpfruta.

rutyna

Witamina PP – obniża stężenie cholesterolu i tłuszczów we krwi. Występuje w dużych ilościach w drożdżach i kiełkach zbóż.
Sulfotlenki – obniżają ciśnienie i zmniejszają stężenie cholesterolu we krwi. Występują obficie w czosnku.
NKT - nienasycone kwasy tłuszczowe
  • jednonienasycone KT – obniżają poziom złego cholesterolu LDL we krwi, a podwyższają poziom dobrego (HDL). Obfitują w nie oliwki, olej rzepakowy, sojowy i słonecznikowy.
  • kwasy omega-3 – występują w tłuszczu ryb z zimnych mórz (tuńczyk, makrela, halibut, łosoś, sardynka, śledź). Też obniżają poziom LDL, podwyższają poziom HDL, a ponadto działają przeciwzakrzepowo.
Bardzo niebezpieczne są tłuszcze nienasycone typu trans. Powstają one przy sztucznym utwardzaniu olejów roślinnych. Działają one odwrotnie niż powinny, jeszcze gorzej niż nasycone KT. Podwyższają poziom LDL, a obniżają – HDL. Występują w dużych ilościach we frytkach i chipsach, nie ma ich w ogóle w margarynach Rama i Flora i w olejach płynnych; niewielkie ich ilości zawiera zwykłe masło.
Jod – jest ważnym składnikiem hormonu - tyroksyny, produkowanego przez tarczycę. Duże stężenia tego hormonu wybitnie obniżają stężenie cholesterolu we krwi, nasilając jego przemianę do kwasów żółciowych.
Sitosterol (sterol roślinny) – hamuje wchłanianie cholesterolu z jelit z powrotem do organizmu (podstawia się w jego miejsce bo jest podobny), więc obniża jego stężenie w organizmie. Występuje obficie w roślinach, szczególnie w kiełkach zbóż. Zawarty jest również w margarynie Benecol.

sitosterol i cholesterol

Luteina – znacznie utrudnia tworzenie blaszki miażdżycowej. Dużo jej można znaleźć w zielonych warzywach liściastych.
Pektyny – zmniejszają stężenie cholesterolu we krwi. Występują w dużych ilościach w soku z cytryn i w jabłkach.
Twarda woda – picie wody o wysokim stężeniu wapnia i magnezu utrudnia rozwój miażdżycy.

ZDROWO: jeść jabłka, cytrusy, czosnek, cebulę, warzywa liściaste, kiełki zbóż, pić herbatę z dzikiej róży i kwiatów głogu. Używać: olejów płynnych, soli jodowanej, wody twardej, niewielkiej ilości czerwonego wina (rozszerza naczynia krwionośne).
UNIKAĆ: stresu, kawy, palenia papierosów, nasyconych kwasów tłuszczowych (dużo masła, smalcu), dużych ilości frytek i chipsów, jedzenia rzadko, ale dużo.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski