Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Lipidy

Lipidy to duża grupa związków biochemicznych, w której skład wchodzą kwasy tłuszczowe lub związki zawierające reszty kwasów tłuszczowych. Ich wspólną cechą jest nikła rozpuszczalność w wodzie i bardzo dobra rozpuszczalność w takich substancjach organicznych jak: eter, chloroform i benzen.
W organizmach żywych pełnią one funkcję budulcową lub służą jako wydajne źródło energii.

Lipidy dzielimy na:

KWASY TŁUSZCZOWE - są to po prostu organiczne kwasy RCOOH z jedną grupą karboksylową (COOH) i nierozgałęzionym łańcuchem reszty węglowodorowej R zawierającej więcej niż 4 atomy węgla. Służą one jako bardzo dobre źródło energii dla komórek, która to pozyskiwana jest w procesach: beta-oksydacji, cyklu Krebsa i oddychania mitochondrialnego. Kwasy tłuszczowe możemy podzielić na:

Nasycone kwasy tłuszczowe - nie zawierające żadnych wiązań podwójnych pomiędzy atomami węgla w reszcie R. Przykładami są tu: kwas palmitynowy C15H31COOH i kwas stearynowy C17H35COOH.
Nienasycone kwasy tłuszczowe (NKT) - zawierające jedno lub więcej wiązań podwójnych pomiędzy atomami węgla w reszcie R. Te pierwsze to kwasy jednonienasycone (np. palmitooleinowy, oleinowy), a te drugie - wielonienasycone (np. linolowy, alfa-linolenowy, arachidonowy, timnodonowy - EPA, cerwonowy - DHA).
Kwas oleinowy należy do serii omega-9, kwasy: linolowy i arachidonowy - do serii omega-6, a kwasy: alfa-linolenowy, EPA i DHA - do serii omega-3.
Organizm człowieka nie potrafi wyprodukować sobie "od zera" NKT serii omega-3 i omega-6. Potrzebuje do tego półproduktów: kwasu linolowego i alfa-linolenowego, które muszą być zawarte w diecie. Kwasy te występują obficie w olejach roślinnych.
EPA i DHA mogą też zostać bezpośrednio dostarczone do organizmu pod postacią rybich tranów.

kwasy tłuszczowe

LIPIDY PROSTE - estry kwasów tłuszczowych z różnego rodzaju alkoholami. Dzielimy je na:

Tłuszcze właściwe - estry kwasów tłuszczowych i glicerolu (gliceryny). Jeśli wszystkie 3 grupy hydroksylowe (OH) gliceryny są zestryfikowane, to mamy do czynienia z triacyloglicerolami. To właśnie te związki chemiczne pełnią w organizmach żywych funkcję zapasową (magazyn energii w tkance tłuszczowej).

triacyloglicerol

Woski - estry kwasów tłuszczowych i długołańcuchowych alkoholi jednohydroksylowych. Stwierdza się je w warstwach pokrywających owoce, liście i ptasie pióra. Pełnią rolę ochronną lub zapobiegają utracie wody.
Przykładowy wosk: palmitynian mirycylu C15H31COOC30H61 jest głównym składnikiem wosku pszczelego.
Steroidy - estry kwasów tłuszczowych i cholesterolu. Wchodzą w skład błon komórkowych, regulując ich przepuszczalność.

LIPIDY ZŁOŻONE - połączenia kwasów tłuszczowych i alkoholi z udziałem dodatkowych grup. Dzielimy je na:

Fosfolipidy - związki, w których dodatkową grupą jest reszta fosforanowa połączona z aminą, aminokwasem lub inną substancją. Są one głównymi składnikami budującymi błony komórkowe.
Do tej grupy związków zaliczamy: fosfatydylocholinę (lecytynę), fosfatydyloetanolaminę (kefalinę), fosfatydyloinozytol, fosfatydyloserynę i sfingomielinę.

fosfolipidy

Glikolipidy - związki składające się zazwyczaj z połączenia alkoholu - sfingozyny i kwasu tłuszczowego, z dodatkiem jednej (cerebrozydy) lub większej liczby (gangliozydy) cząsteczek monocukru.
Występują one w zewnętrznej części błon komórkowych i pełnią funkcję receptorowe. Szczególnie wysokie ich stężenie stwierdza się w mózgu.
Poniżej - główny cerebrozyd mózgu: galaktozyloceramid

cerebrozyd

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski