Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Karoten i ksantofile - farby jesieni

Karotenoidy to grupa około 100 barwników roślinnych, do których zaliczamy karoteny i ksantofile. Są one tetraterpenami, czyli podczas syntezy powstają z ośmiu jednostek aktywnego, pięciowęglowego izoprenu, a więc mają 40 atomów węgla. Zwierzęta nie potrafią produkować karotenoidów, ale mają zdolność do gromadzenia ich w wątrobie. Wytwarzane są one natomiast bardzo powszechnie przez bakterie, glony i rośliny wyższe. U roślin występują głównie w kwiatach, owocach, liściach i nasionach. Miejscem ich produkcji i kumulacji są wyspecjalizowane organella: chromoplasty i chloroplasty.
W chloroplastach karotenoidy towarzyszą chlorofilowi – zielonemu barwnikowi, istotnemu w procesie fotosyntezy i są przez niego maskowane. Dopiero jesienią, gdy roślina odprowadza cenny chlorofil z liści, przed naszymi oczami ukazują się barwy karotenoidów w pełnej krasie.

Karoten to barwnik o kolorze pomarańczowym. Na największą uwagę zasługuje tzw. beta – karoten, który stanowi przeciętnie 80% wszystkich karotenów roślin wyższych. Szczególnie obficie występuje on w korzeniu marchwi. Od marchwi pochodzi zresztą nazwa karotenu, bo Daucus carota to łacińska nazwa tej rośliny. Dla zwierząt wyższych zasadnicze znaczenie ma tylko beta – karoten. To właśnie z niego produkują one witaminę A – retinol, którego dalszy produkt przemiany ma istotne znaczenie w procesie widzenia (wchodzi w skład barwnika wzrokowego – rodopsyny). Dlatego beta - karoten nazywany jest prowitaminą A.

beta-karoten

Ksantofile to pochodne tlenowe karotenów (hydroksylowe, ketonowe, aldehydowe, karboksylowe). Mają barwę żółtą lub brązową (gr. ksanthos – żółty). Powstają one przy utlenianiu karotenów przy pomocy enzymów - tzw. oksydaz mieszanych. Najbardziej popularne są pochodne hydroksylowe, których najbardziej rozpowszechnionym przedstawicielem jest luteina.

luteina

Wśród jesiennych liści spotykamy też barwę intensywnie czerwoną. Odpowiedzialne za nią są jednak inne barwniki – antocyjany, które w przeciwieństwie do karotenoidów, nie występują w liściach przez cały czas, ale są jesienią specjalnie syntetyzowane.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski