Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Hormony człowieka
(niepeptydowe)


Hormony to grupa związków chemicznych o różnorodnych typach budowy, które nie są ani źródłem budulca ani źródłem energii, ale grają kluczową rolę w koordynacji i regulacji procesów życiowych w różnych częściach organizmu. Dzięki koordynacji i regulacji, możliwe jest utrzymanie stabilności tych procesów (homeostazy).

Hormony są zawsze produkowane przez organizm, na który mają one swój wpływ. Pod względem funkcjonalnym hormony dzielimy na:
  • Tkankowe (parakrynne) - wydzielane bezpośrednio do pobliskich tkanek. Do tej grupy należą np. gastryna, sekretyna, enterogastron, serotonina, noradrenalina i histamina.
  • Właściwe (endokrynne) - wydzielane bezpośrednio do krwi przez tzw. gruczoły dokrewne i docierające z nią do odległych narządów. Przykładowe gruczoły dokrewne to: przysadka mózgowa, szyszynka, rdzeń i kora nadnerczy, tarczyca, trzustka, jajniki i jądra.
Hormon działa zawsze poprzez swoisty białkowy receptor, zlokalizowany na lub w komórkach docelowego narządu.
Pod względem biochemicznym, możemy podzielić hormony na:
  • Peptydowe - do tej grupy zaliczamy hormony-peptydy, stanowiące łańcuch aminokwasów, które skondensowały z wytworzeniem wiązań peptydowych pomiędzy sobą.
  • Niepeptydowe - do tej grupy zaliczamy hormony steroidowe i te, będące pochodnymi aminokwasów (np. tyroksyna, adrenalina, melatonina)
W niniejszym artykule skupimy się na ludzkich hormonach właściwych i niepeptydowych.

ADRENALINA - wydzielana jest przez część rdzeniową nadnerczy. Zadaniem tego hormonu jest zwiększyć poziom glukozy we krwi, gdy jest on zbyt niski (uruchamia rozpad glikogenu do glukozy w wątrobie).
Poza tym, adrenalina gra ogromną rolę w stanach szybkiej mobilizacji organizmu wobec zagrożenia (stres). Podnosi ona ciśnienie krwi, przyspiesza tętno i częstość oddechów oraz rozszerza źrenice oka. Dlatego bywa nazywana hormonem walki lub ucieczki.

TYROKSYNA I TRÓJJODOTYRONINA - podstawowe hormony wydzielane przez tarczycę. W ich skład wchodzi jod - pierwiastek będący mikroelementem. Pobudzają one rozpad tłuszczów i cukrów, wchłanianie glukozy w jelitach oraz biosyntezę białek.
Ich niedobór jest przyczyną kretynizmu u dzieci (rodzaj niedorozwoju umysłowego), a ich nadmiar powoduje u dorosłych powiększenie tarczycy (tzw. wole), przyspieszenie akcji serca i nadmierną pobudliwość.

MELATONINA - hormon produkowany przez szyszynkę wyłącznie wtedy, gdy człowiek znajduje się w ciemności. Gra kluczową rolę w regulacji zegara biologicznego, faz snu i w procesie zasypiania. Potrafi ponadto indukować procesy wymiatania z komórek groźnych wolnych rodników oraz stymulować układ immunologiczny.

GLIKOKORTYKOIDY - do tej grupy wliczamy 2 hormony: kortyzol i kortykosteron. Są one wydzielane przez korę nadnerczy (warstwa pasmowata). Kortyzol ma działanie przeciwzapalne i zwiększające poziom glukozy we krwi w odpowiedzi na stres. Kortykosteron działa podobnie jak kortyzol.

MINERALOKORTYKOIDY - głównym przedstawicielem tej grupy hormonów jest aldosteron. Jest on wydzielany przez korę nadnerczy (warstwa kłębkowata). Reguluje poziom wody oraz jonów sodu, potasu i chloru w organizmie poprzez regulację ich ponownego odzyskiwania przez nerki (resorpcji).

ESTROGENY - to grupa 3 głównych hormonów produkowanych przez jajniki kobiet. Są to: estradiol, estriol i estron. Hormony te warunkują rozwój żeńskich narządów rozrodczych, stymulują rozrost błony śluzowej macicy, regulują poziom dobrego i złego cholesterolu we krwi oraz wzmagają mineralizację kości (zapobieganie osteoporozie).
Co ciekawe, mężczyźni produkują bardzo niewielkie ilości estradiolu i jest on niezbędny do uzyskania pełnej płodności. Produkcja estradiolu u płci męskiej odbywa się w jądrach i korze nadnerczy.

PROGESTERON - zwany także luteiną, jest hormonem produkowanym przez ciałko żółte i łożysko. Ciałko żółte powstaje z pęcherzyka jajnikowego po uwolnieniu komórki jajowej.
Progesteron ma za zadanie przygotować błonę śluzową macicy na przyjęcie zapłodnionej komórki jajowej, zredukować skurcze macicy i zahamować rozwój innych pęcherzyków jajnika.

ANDROGENY - do tej grupy należy przede wszystkim testosteron, także androstendion. Testosteron to najważniejszy hormon męski, produkowany przez jądra, a w mniejszych ilościach - przez korę nadnerczy.
Wpływa on na wykształcenie się męskich narządów rozrodczych, męskiego owłosienia, głosu i budowy ciała. Stymuluje dojrzewanie plemników i popęd płciowy.
Co ciekawe, kora nadnerczy i jajniki kobiet potrafią produkować androgeny w niewielkich ilościach.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski