Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Hormony roślinne

Hormony roślinne, zwane też fitohormonami, regulują wiele procesów biochemicznych i fizjologicznych, takich jak np.: synteza białek, podział i różnicowanie się komórek czy występowanie ukierunkowanych ruchów (tropizmów) roślin.
Tak jak w przypadku hormonów zwierzęcych, fitohormony działają w niskich stężeniach i zwykle w innych miejscach niż te, w których zachodzi ich synteza. Jednak zakres działania hormonu roślinnego, w przeciwieństwie do zwierzęcego, nie jest z reguły wąski i ukierunkowany, lecz dotyczy całego wachlarza różnorodnych procesów.

Wyróżniamy 5 głównych grup hormonów roślinnych:
  • Auksyny
  • Gibereliny
  • Cytokininy
  • Kwas abscysynowy
  • Etylen
Pierwszym, poznanym fitohormonem była auksyna o nazwie: kwas indolilooctowy (IAA). Hormon ten syntetyzowany jest w młodych częściach roślin, w których odbywa się intensywny podział komórek. U dwuliściennych jest to wierzchołek wzrostu pędu głównego. Prekursorem biosyntezy IAA jest aminokwas - tryptofan.
Stwierdzono, że IAA odpowiada w roślinach za:
  • wzrost komórek na długość
  • hamowanie wzrostu pędów bocznych (ścięcie wierzchołka wzrostu powoduje rozrost pędów bocznych)
  • stymulowanie wzrostu korzeni
  • stymulowanie podziałów komórkowych w tkance przyrannej - kalusie (szczególnie u drzew liściastych)
  • indukowanie wytwarzania owoców z pominięciem zapylenia (partenokarpia)

auksyna, kwas indolilooctowy

Gibereliny to grupa około 100 podobnych związków chemicznych z grupy diterpenów. Zostały one odkryte po raz pierwszy przy obserwacji siewek ryżu, zainfekowanych grzybem z rodzaju Giberella, który syntetyzował związki z tej grupy. Porażone grzybem siewki wyrastały nieproporcjonalnie wysoko. Dziś wiadomo, że fitohormony z grupy giberelin produkowane są w merystemach wierzchołkowych korzeni, łodyg, a także w młodych liściach i w nasionach.
Gibereliny są odpowiedzialne za:
  • stymulowanie wzrostu pędu głównego i hamowanie wzrostu pędów bocznych
  • przerywanie spoczynku nasion bez względu na obecność stymulujących czynników zewnętrznych
  • przerywanie spoczynku zimowego pąków roślin drzewiastych
  • stymulowanie podziałów komórkowych w tkance przyrannej - kalusie
  • indukowanie wytwarzania owoców (z pominięciem zapylenia) u wybranych roślin, np.: u pomidora, ogórka i jabłoni
Zeatyna jest naturalną cytokininą, która została odkryta jako pierwsza, w 1964 roku. Cytokininy są pochodnymi adeniny; występują w młodych organach roślin, w których trwają intensywne podziały komórkowe, a ich biosynteza przebiega w korzeniach. Fitohormonom z tej grupy przypisuje się następujące działanie:
  • stymulowanie podziałów komórkowych
  • opóźnianie starzenia się tkanek
  • stymulowanie wzrostu pędu głównego bez hamowania wzrostu pędów bocznych
  • regulacja syntezy enzymów związanych z syntezą białka i RNA

cytokininy

Kwas abscysynowy, zwany również dorminą, jest hormonem wytwarzanym przez roślinę w odpowiedzi na niesprzyjające warunki termiczne lub wodne (susza). Oto jego działanie:
  • hamuje procesy wzrostowe
  • indukuje wytwarzanie warstwy odcinającej w ogonkach owoców i liści, co powoduje ich opadanie
  • zamyka aparaty szparkowe (podczas suszy)
  • wprowadza nasiona i pąki w stan spoczynku

kwas abscysynowy, etylen

Związkiem zaliczanym czasem do fitohormonów jest gaz o nazwie: etylen. Powstaje on w owocach, w trakcie ich dojrzewania, a prekursorem jego biosyntezy jest aminokwas - metionina. Etylen, w sposób naturalny, przyspiesza dojrzewanie owoców. A więc, owoc dojrzewający i wytwarzający etylen, może stymulować dojrzewanie u innych owoców, mniej zaawansowanych w tym procesie. To właśnie etylen odpowiedzialny jest za zjawisko, które znalazło swe odbicie w przysłowiu: "jedno zgniłe jabłko psuje wszystkie pozostałe".

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski