Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Węglowodany

Węglowodany (sacharydy) to związki organiczne, których cząsteczki cechuje obecność grupy aldehydowej (CHO) lub ketonowej (C=O) oraz grup hydroksylowych (OH) podłączonych do pozostałych atomów węgla (niekoniecznie do wszystkich).
Jest to bardzo ważna klasa związków biochemicznych, szeroko rozpowszechnionych w organizmach żywych i pełniących istotne funkcje metaboliczne lub budulcowe.

Węglowodany możemy podzielić na:
  • monosacharydy - cukry proste, które w procesie hydrolizy (ataku przez cząsteczki wody) nie ulegają rozpadowi do form prostszych
  • disacharydy - cukry, które w procesie hydrolizy rozpadają się na 2 cząsteczki monosacharydów
  • oligosacharydy - cukry, które w procesie hydrolizy rozpadają się na 3 do 6 cząsteczek monosacharydów
  • polisacharydy - cukry, które w procesie hydrolizy rozpadają się na ponad 6 cząsteczek monosacharydów
MONOSACHARYDY - w zależności od liczby budujących je atomów węgla dzielimy na: triozy (3 atomy węgla), tetrozy (4), pentozy (5), heksozy (6) i heptozy (7). Monosacharydy (gł. heksozy) pełnią w świecie ożywionym funkcję "paliwa", z którego komórki pozyskują energię. Heksozy o największym znaczeniu to: glukoza, fruktoza, mannoza i galaktoza.
Monosacharydy występujące w naturze to prawie zawsze izomery przestrzenne typu D (praktyczny brak izomerów typu L).

Glukoza (cukier gronowy) - zdecydowanie najważniejszy monosacharyd dla większości organizmów żywych. Jest on przerabiany w komórkach do dwutlenku węgla i wody podczas glikolizy, cyklu Krebsa i oddychania mitochondrialnego. W procesach tych pozyskiwana jest energia niezbędna komórkom do podtrzymania procesów życiowych.
Fruktoza (cukier owocowy) - główny cukier owoców i miodu. Może zostać przemieniona w organizmie ludzkim w glukozę lub włączyć się bezpośrednio w proces glikolizy.
Mannoza - rzadko występuje w stanie wolnym; zwykle jest składnikiem polisacharydów. Może włączać się do procesu glikolizy. Wchodzi też w skład wielu glikoprotein organizmu ludzkiego (połączenia białek i cukrów).
Galaktoza - rzadko występuje w stanie wolnym. Może zostać przemieniona w organizmie ludzkim w glukozę i włączyć się pod jej postacią w proces glikolizy. Jest też syntetyzowana w gruczole sutkowym, by ulec dalszej przemianie do laktozy - cukru mlecznego.
Ryboza - pentoza będąca składnikiem RNA (kwasu rybonukleinowego), ATP - komórkowego nośnika energii oraz witaminy B12. Bardzo podobny do rybozy cukier - deoksyryboza jest integralną częścią łańcucha DNA każdego organizmu.

monocukry, monosacharydy

DISACHARYDY:

Sacharoza (cukier spożywczy) - jest wynikiem połączenia cząsteczki glukozy i fruktozy. Na skalę przemysłową otrzymuje się ją z buraków cukrowych lub trzciny cukrowej.
Laktoza (cukier mleczny) - jest wynikiem połączenia cząsteczki glukozy i galaktozy. Główny cukier mleka ssaków.
Maltoza (cukier słodowy) - jest wynikiem połączenia 2 cząsteczek glukozy. Produkt częściowej hydrolizy polisacharydu - skrobi. Występuje w słodzie i w piwie.

POLISACHARYDY:

Skrobia - wynik połączenia wielu cząsteczek glukozy w łańcuchy i formy rozgałęzione. Bardzo powszechny polisacharyd roślin, pełniący w nich funkcję zapasową (magazyn energii).
Glikogen - wynik połączenia wielu cząsteczek glukozy w bardzo rozgałęzione formy. Pełni funkcję zapasową u zwierząt. Gromadzony jest w wątrobie i w mięśniach.
Celuloza - główny składnik ścian komórkowych roślin i lęgniowców. Pełni zatem funkcję strukturalną. Jest wynikiem połączenia wielu cząsteczek glukozy w łańcuchy, przy czym połączenia pomiędzy jednostkami łańcucha są innego typu niż w skrobi.
U ssaków, tylko przeżuwacze i inne trawożerne mogą wykorzystywać celulozę jako pokarm. Jest tak dlatego, że w ich żołądkach znajdują się mikroorganizmy, które mają enzym (celulazę) potrafiący rozbijać celulozę.
Inulina - wynik połączenia wielu cząsteczek fruktozy z małą domieszką glukozy. Służy jako materiał zapasowy dla roślin z rodziny astrowatych (złożonych) i dzwonkowatych.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski