Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Białka

Białka są bardzo ważnymi składnikami komórek organizmów żywych. Są to liniowe polimery (ściślej: polikondensaty), złożone z przynajmniej 100 reszt aminokwasowych, połączonych ze sobą wiązaniami peptydowymi (CO-NH).
Białka organizmów żywych zawierają 20 rodzajów aminokwasów i są to zawsze aminokwasy typu α, w których grupa aminowa (NH2) i karboksylowa (COOH) podłączone są do tego samego atomu węgla (α).

Białka w środowisku komórkowym nie są prostymi łańcuchami polipeptydowymi, tylko zwiniętymi w przestrzeni strukturami, w sposób charakterystyczny dla siebie.
Możemy w nich wyróżnić:
  • strukturę pierwszorzędową
  • - kolejność aminokwasów (od pierwszego - z wolną grupą aminową - do ostatniego - z wolną grupą karboksylową).
  • strukturę drugorzędową
  • - obecność lokalnych struktur przestrzennych (np. α-helisa, β-kartka, β-zgięcie).
  • strukturę trzeciorzędową
  • - ułożenie w przestrzeni struktur drugorzędowych względem siebie.
  • strukturę czwartorzędową
  • - ułożenie w przestrzeni struktur trzeciorzędowych (tylko w białkach złożonych z dwóch lub więcej łańcuchów polipeptydowych).
W skład białek mogą dodatkowo wchodzić: cukry (w glikoproteinach), kwasy tłuszczowe (w lipoproteinach), kwasy nukleinowe (w nukleoproteinach), hem (w chromoproteinach), pochodne witamin z grupy B (w wielu enzymach), a także jony cynku, miedzi, manganu lub żelaza jako kofaktory (w wielu enzymach).

Denaturacja (ścinanie się) białka może być wywołana przez: sole metali ciężkich, wysoką temperaturę, silne kwasy, silne zasady, alkohole i promieniowanie jonizujące. Jest ona związana z trwałą utratą prawidłowej struktury przestrzennej białka, więc jest nieodwracalna.
Wysalanie przez podwyższone stężenia soli metali lekkich jest rodzajem denaturacji odwracalnej (na ogół).

Białka mogą pełnić następujące funkcje w organizmach żywych:
  • katalityczną (enzymy)
  • strukturalną (np. keratyna, kolagen, miozyna, aktyna, tubulina)
  • regulatorową (w przekazie sygnału dla komórki, w transkrypcji i translacji)
  • transportową (np. hemoglobina, ceruloplazmina)
  • magazynującą (np. ferrytyna)
  • regulującą przepuszczalność błon (kanały jonowe)
  • umożliwiającą przyleganie komórki (kadheryny, integryny)
  • obronną (immunoglobuliny)
Liczba różnych białek, które wchodzą w skład organizmu ludzkiego, szacowana jest na 100 000.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski