Nauki przyrodnicze
MENU
STRONA GŁÓWNA
Przyroda polska
Zdjęcia natury
Fizyka teoretyczna
Biologia teoretyczna
Biochemia
Biologia molekularna
Ornitologia
Rośliny Polski
Botanika
Zoologia
Internetowe ZOO
Związki czynne roślin
Pierwiastki
chemiczne
Chemia nieorg.
Chemia organiczna
Ciekawostki
biologiczne
Ciekawostki
fizyczne
Ciekawostki
chemiczne
Ciekawe książki
Ciekawe strony www
Słownik

INFO
INFO O AUTORZE
KONTAKT

Do działu: BIOCHEMIA →

Aspiryna - pospolity lek

Aspiryna to najbardziej popularny lek na świecie. Chemicznie jest to kwas acetylosalicylowy - substancja sztuczna, wytworzona po raz pierwszy w 1897 roku przez niemieckiego chemika - Felixa Hoffmanna. Aspiryna przeszła do historii jako pierwszy sztuczny (syntetyczny) lek, choć należy pamiętać, że półproduktem w jego syntezie była substancja naturalna – kwas salicylowy. Ta ostatnia występuje (w postaci metylowego estru) w wiązówce błotnej - roślinie rosnącej również w Polsce. W dziewiętnastym wieku łacińska nazwa wiązówki błotnej brzmiała: Spirea ulmaria i to właśnie od tej nazwy wywodzi się nazwa handlowa: "aspiryna" (acetylowana substancja z rośliny Spirea). Acetylacja to nic innego, jak potraktowanie kwasem octowym.

Wbrew pozorom, kwas salicylowy nie występuje w korze wierzby, na co mogłaby wskazywać jego nazwa (salix znaczy po łacinie "wierzba"). W surowcu tym występuje natomiast alkohol salicylowy – saligenina (w połączeniu z glukozą). Wykazuje ona podobne działanie, co stosowana obecnie aspiryna, z tym, że słabsze. Już w starożytności wywarem z kory wierzby leczono gorączkę, bóle głowy i zębów oraz reumatyzm. Warto tutaj zauważyć, że wywary z kory wierzby działają łagodnie na żołądek, czego nie da się powiedzieć o samej tabletce aspiryny.

aspiryna, saligenina, kwas salicylowy

Jak działa aspiryna? Czemu zawdzięcza swoje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe? Otóż, lek ten należy do grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), do której wlicza się też ibuprofen i naproksen. Tak jak wszystkie substancje z tej grupy, aspiryna ma zdolność blokowania enzymu o nazwie: cyklooksygenaza. Enzym ten odpowiada za syntezę prostaglandyn – szerokiej klasy związków, z których niektóre mają zdolność wywoływania reakcji zapalnej i odczucia bólu. Zablokowanie cyklooksygenazy powoduje spadek poziomu prostaglandyn w organizmie - a co za tym idzie - wygaszenie reakcji zapalnej i bólu.

MACIEJ PANCZYKOWSKI

 Autor wortalu: Maciej Panczykowski, Copyright © 2003-2018 by Maciej Panczykowski